Gebruikerstest voor je website: zo test je met echte bezoekers

Je hebt een nieuwe pagina gemaakt, of een hele nieuwe website. Je team heeft ernaar gekeken, feedback gegeven en er is bijgeschaafd. Het ziet er goed uit. Maar één ding is nog niet gebeurd: een gebruikerstest met mensen die de site nog nooit hebben gezien. Dat is een gemis, want jij en je team zijn niet je bezoekers. In dit artikel lees je hoe je met weinig middelen test met echte gebruikers.

Waarom is interne feedback niet genoeg?

Interne feedback is niet genoeg omdat jij en je collega's te veel weten. Je weet waar het menu zit omdat je het daar zelf hebt geplaatst. Je begrijpt het vakjargon omdat je het dagelijks gebruikt. Je vindt de contactpagina omdat je weet dat die bestaat. Een nieuwe bezoeker heeft die kennis niet.

Collega's hebben hetzelfde probleem. Ze kennen het bedrijf en vullen gaten in die een buitenstaander niet kan vullen. Interne feedback blijft waardevol voor andere vragen: klopt de informatie, past de toon, staan er fouten in? Maar voor gebruiksvriendelijkheid heb je mensen van buiten nodig.

Wat is een gebruikerstest voor een website?

Een gebruikerstest voor een website is een sessie waarin iemand taken uitvoert op je site terwijl jij meekijkt, zonder uitleg vooraf en zonder hints tijdens de test. Je observeert waar de testpersoon aarzelt, zoekt of vastloopt.

Dat is vaak confronterend. Wat voor jou vanzelfsprekend is, blijkt voor anderen verwarrend. Knoppen die niemand ziet, teksten die niemand leest, routes die niemand begrijpt. Maar je ontdekt waar de problemen echt zitten, in plaats van waar je denkt dat ze zitten. Dat vult aan wat website analytics je vertelt: cijfers laten zien waar bezoekers afhaken, een test laat zien waarom.

Hoeveel testpersonen heb je nodig?

Je hebt maar een paar testpersonen nodig. Met ongeveer vijf mensen ontdek je het grootste deel van de problemen die ertoe doen, omdat de grote problemen steeds terugkomen. Als drie van de vijf dezelfde knop niet vinden, is dat een patroon. Daar heb je geen statistisch onderzoek voor nodig.

Vijf sessies van een half uur zijn samen een middag werk. De inzichten die je daarmee krijgt, zijn die middag ruim waard.

Wie vraag je voor de test?

Idealiter test je met mensen uit je doelgroep. Richt je site zich op inkopers, test dan met inkopers. Richt hij zich op consumenten, test dan met consumenten.

Lukt dat niet, test dan met iemand anders die de site niet kent. Een kennis, iemand van een andere afdeling, een klant die je goed kent. Een test met de verkeerde persoon levert meer op dan geen test. Belangrijkste voorwaarde is dat de testpersoon eerlijk is. Beleefde antwoorden heb je niets aan.

Hoe voer je een gebruikerstest uit?

Je voert een gebruikerstest uit met concrete taken, hardop denken, geen hulp, een opname en een kort nagesprek.

Bereid concrete taken voor. Niet kijk eens rond, maar opdrachten zoals: je wilt een offerte aanvragen, hoe doe je dat? Of: zoek uit hoe het bedrijf een project aanpakt. Twee of drie taken zijn genoeg.

Laat hardop denken. Vraag de testpersoon te vertellen wat hij verwacht, zoekt en waarom hij ergens op klikt. Zo hoor je niet alleen wat er gebeurt, maar ook waarom.

Help niet. Als iemand vastloopt, is de verleiding groot om te helpen. Doe het niet. Een echte bezoeker heeft jou ook niet naast zich.

Neem de sessie op. Met toestemming. Je kunt niet alles onthouden terwijl je observeert, en een opname kun je later met je team bekijken.

Stel open vragen achteraf. Wat was verwarrend? Wat had je anders verwacht? Wat zou je veranderen?

Test je op afstand of op locatie?

Allebei werkt. Op locatie zie je meer: lichaamstaal, aarzeling, frustratie. Het is wel lastiger te organiseren. Op afstand is praktischer. Een videogesprek waarin de testpersoon zijn scherm deelt, volstaat. Het beetje nuance dat je mist, weegt niet op tegen het gemak.

Er bestaan ook tools die gericht zijn op testen op afstand. Handig als je vaak test, overbodig voor een eerste ronde.

Wanneer test je?

De beste momenten om te testen zijn vroeg in het ontwerp en vlak voor de lancering. Vroeg testen kan al met een wireframe of een klikbaar prototype in Figma. Dan zijn aanpassingen nog goedkoop. Vlak voor de lancering vang je wat er in de bouw is misgegaan.

Maar je hoeft niet te wachten op een nieuw project. Test je bestaande website. Er zitten gegarandeerd problemen in die jij niet ziet en bezoekers wel. Twijfel je of een redesign nodig is? Dan geeft een test snel richting. Lees ook ons artikel over een website redesign.

Wat doe je met de resultaten?

Met de resultaten maak je een lijst, sorteer je op ernst en los je de grootste problemen als eerste op. Sommige problemen zijn kritiek: mensen kunnen een belangrijke taak niet uitvoeren. Andere zijn ergernissen: het werkt, maar het kan beter. Begin bij de kritieke.

Zoek naar patronen. Loopt één persoon ergens vast, dan kan dat toeval zijn. Lopen drie mensen op dezelfde plek vast, dan is het een probleem. En test na de aanpassingen opnieuw. Zijn de problemen opgelost, of zijn er nieuwe ontstaan? Testen zonder daarna iets te veranderen, is verspilde tijd.

Hoe maak je er een gewoonte van?

Je maakt er een gewoonte van door bij elke flinke wijziging een korte testronde in te plannen. Een nieuwe pagina, een nieuw formulier, een aangepaste navigatie: vijf sessies en je weet of het werkt. Het hoeft geen groot onderzoek te zijn.

Wil je een grondiger onderzoek naar hoe bezoekers je site gebruiken, bijvoorbeeld als basis voor een nieuwe site? Bij onderzoek en analyse combineren we gebruikerstests met data en interviews, zodat keuzes rusten op wat bezoekers echt doen.